Dikkat Eksikliği mi, Geçici Dikkat Dağınıklığı mı? Sınav Sürecinde Belirtileri Doğru Tanıyın

Günlük yaşamda pek çok insan yaptığı işlere odaklanamadığı, çok çabuk sıkıldığı, çalışma motivasyonu bulamadığı ve konsantrasyonunu toplayamadığı dönemlerden geçebilir. Özellikle sınav hazırlığı gibi uzun vadeli disiplin ve emek isteyen süreçlerde, dikkat becerisini her daim en yüksek düzeyde tutabilmek gerçekçi bir beklenti olmayacaktır. Önemli olan bu zorlu dönemlerde de pes etmeden, bunun geçici ve yönetilebilir bir süreç olduğunu bilerek, sadece ilerlemeye devam etme çabasını göstermektir.

Ancak kimi bireylerde dikkat eksikliği yönetilebilir bir durumda olmayabilir. Ders masasının başına geçmek, çalışma programında yapılması gereken küçük bir göreve odaklanmak, hatta derslere vaktinde yetişebilmek ve dersi dinleyebilmek bile bazı kişiler için oldukça zorlayıcı olabilir. Kişi uzun zamandır, belki de çocukluk dönemlerinden beri akademik süreçlerde bunlara benzer zorluklarla baş etmeye çalışıyor olabilir. Veliler ise çocuklarının ilkokul dönemlerinden beri akademik hayatlarındaki zorlanmayı gözlemliyor olabilir, öğretmenlerden bu doğrultuda sık sık geri bildirimler alınıyor olabilir.

Bu noktada ruh sağlığı uzmanları olarak nörogelişimsel bir bozukluk olan Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğunun (DEHB) Dikkat Eksikliği boyutunu göz önünde bulundururuz. 6 aydan uzun süren, 12 yaş öncesinden beri süregelen, okul-kurs veya sosyal ortamlar gibi pek çok alanda işlevsellikte düşüşe neden olan, aşağıdaki belirtilerden büyük çoğunluğunun varlığı dikkat eksikliği bozukluğuna işaret edebilir (Amerikan Psikiyatri Birliği, 2013):

-       Ders veya ödevlerde basit dikkat hataları yapmak, ayrıntıları atlamak

-       Ders dinlerken veya çalışırken dikkatini uzun süre korumakta zorlanmak, bir türlü odaklanamamak

-       Kendisiyle konuşulurken dinlemiyor gibi görünmek

-       Verilen ödevleri, ders programlarını tamamlayamamak

-       Zaman yönetiminde zorlanmak, eşyalarında ve yaptığı işlerde düzen sağlayamamak

-       Ödevlerden, uzun süre emek isteyen iş ve işlemlerden hoşlanmamak, yapmamak

-       Kitap, kalem, cep telefonu, anahtar gibi nesneleri sık sık kaybetmek

-       Dikkatin dışarıdan en ufak bir uyaranla bile dağılıyor olması

-       Sık sık unutkanlıklar yaşamak.

Tüm bu belirtiler okul hayatında ve sınav hazırlığı süreçlerinde belirgin zorluklara neden olarak, düşük akademik başarıya neden olur. Dikkat becerilerindeki bu bozukluk kişinin potansiyelindeki başarıyı gösterebilmesinin önüne geçer ve hedeflere ulaşmaya engel olabilir.

Bu belirtilerin büyük çoğunluğunun uzun zamandır gözlendiği durumda, bir psikiyatri hekimine başvurmanız gerekmektedir. Psikiyatri değerlendirmesi sonucu dikkat eksikliğine yönelik ilaç kullanımı veya bireysel psikoterapi gibi destekleyici seçenekler değerlendirilebilir. Bilişsel Davranışçı Terapi gibi psikoterapi süreçleri dikkat eksikliği ile baş etmede faydalı olduğu bilimsel olarak kanıtlanmış yöntemlerdir. Ayrıca kurumunuz psikolojik danışmanı ile gerçekleştireceğiniz bireysel görüşmelerde kişiye özel ders çalışma yöntemleri ve programları düzenlenmesi, ders çalışma alışkanlıklarının gözden geçirilmesi, dikkati dağıtan ögelerin belirlenmesi, çalışma ortamının ve saatlerinin bunlara göre düzenlemesi gibi adımlar dikkat eksikliğini yönetebilmek adına faydalı olacaktır.

Yazar: Klinik Psikolog & Psikolojik Danışman Gizem GAVALCI

Kaynakça

Amerikan Psikiyatri Birliği. (2013). Ruhsal bozuklukların tanısal ve istatistiksel el kitabı (5. baskı). (E. Köroğlu, Çev.). Hekimler Yayın Birliği.

Öztürk, M. O. ve Uluşahin, A. (2018). Ruh sağlığı ve bozuklukları (15. Baskı). Nobel Tıp Kitabevleri.